Makat Kaşıntısı (Pruritis Ani)

Anal bölgede istenmeyen kaşınma ve yanma hissi ile karakterize bir durumdur. İnatçı karakteri ve çok sayıda neden zemininde gelişebilmesi nedeniyle çok özellikli bir klinik entite olarak algılanması gerekir.

Genel olarak görülme sıklığı %1-5 olup erkeklerde 4 kat daha sık görülmektedir. Yetersiz anal hijyen anal bölgede kızarıklık ve enfeksiyon anal kaşıntıyı tetikleyip arttırmaktadır. Bunlara ilaveten kaşıntının rahatlaması için yapılan sabunla o bölgenin temizlenmesi, tuvalet kağıdı yada ıslak mendil ile aşırı silme, temizleme, tırnakla kaşıma krem vb. uygulamalarıda belirtilerin alevlenmesine neden olmaktadır.

Makat Kaşıntısı Neden Olur?

Makat kaşıntısı olan hastaların %50-90’ında kaşıntı kaynağı bulunamaz. Bunun dışında çeşitli enfeksiyonlar çeşitli anüs hastalıkları diyabet veya kanser gibi çeşitli sistemik hastalıklar anüste alerjiye neden olan çeşitli maddeler makat kaşıntısına yol açabilir. Bakterilere ya da mantarlara bağlı kaşıntılar oldukça sık karşımıza çıkmaktadır. Diyabetik bireylerde , kortizon kullananlarda ya da uzun süreli sistemik antibiyotik alanlarda bu kaşıntılar daha sıktır.

Kıl kurdu gibi paraziter nedenlerle tüm aile üyelerini etkileyebileceğinden hasta ve aile fertlerinden gaitada parazit araştırılmalıdır. Kafeinli içecekler alkol süt ve süt ürünleri fındık, domates, çikolata baharat ve baharatlı yiyecekler üzüm, turunçgiller, limon, portakal, mandalina vb. gibi gıdalar prutitis aniye neden olabilmektedir. Bu nedenle ilk olarak bu gıdaların 14 gün süresince diyetten çıkarılması, belirtilerin gerileyip gerilemediğini araştırması gerekmektedir. Özellikle kafeinli içecekler anüsteki basıncı azaltmakta anal refleksleri azaltmaktadır. Gaitanın aşırı sıvı hale gelmesine barsak transit zamanının hızlanmasına ve sık dışkılamaya neden olması sonucu anüste travma meydana gelmektedir.

Anüs kaşıntısı olan hastaların %50’sindefissür , fistül veya kanser gibi yandaş hastalıklar bulunabilmektedir. Bu hastalıkların tedavisini takiben belirtilerin gerilediği görülmektedir. Bazı dermotolojik hastalıklarda (sedef hastalığı , çeşitli alerjik dermatitler , ekzama) pruritis aniye yol açabilir.

Sıkı yada dar giyim , deterjanlar, sabunlar , kuru tuvalet kağıdı ile tahriş ederek temizlenme lokal irritasyona yol açar. Lokal irritanlardan uzak durulması, perianal bölgenin kuru tutulması , pamuklu hava sirkilasyonu sağlayacak, terleme yapmayan iç giyimin sağlanması , anüs temizliğinin sıcak su ile yapılması, tuvalet kağıdı ile tahrişten kaçınılması , kurulama için havlu yada saç kurutma makinasının kullanılması belirtilerin ortadan kalkmasına yardımcı olacaktır.

Uzun süreli dışkı temasına bağlı olarak anüsün nemli olması yada hijyen problemi durumunda anal kaşıntının meydana gelmesi kaçınılmazdır. Belirgin olmayan dışkı kaçaklarında yada dışkı ile anüs derisinin teması sonucunda kaşıntı ve kaşınma hissi ortaya çıkmaktadır. Anüs derisinin vücudun herhangi bir yerindeki deriden daha hassas olduğu bilinen bir gerçektir. Bu durumun oluşmasından 6 saat içinde sıcak su banyoları ile anal derinin temizlenmesi belirtileri ortadan kaldırılır.

Makat Kaşıntısı Tedavisi Nasıl Olmalı ?

Anal bölge hastalıklarında olduğu  gibipruritis anide de anksiyete, stres ve depresyon gibi psikolojik rahatsızlıklar etyolojide  yer almaktadır. Hastalardan  iyi birklinik öykü alınmalıdır. Mantar arama testi, dışkıda parazit araştırılması gibi basit testler yapılmalıdır. Tekrarlayan ve inatçı vakalarda deri testi , biopsi ayırıcı tanı için yapılabilir.

Tedavide öncelikli altta yatan nedenlerin tedavisi önemlidir. Tedavide 2. Aşama anal bölgenin temiz ve kuru tutulması ve deri bütünlüğünün korunmasına yöneliktir. Büyük abdest sonrası o bölgenin sıcak su ile yıkanması , ideal çömelme pozisyonunda anüse telefon duş ile 3-5 dakika sıcak su uygulanması gerekir. Bundan sonra çok iyi kurulaması gerekir.

Lifli gıdaların tüketilmesi dışkının normal kıvamda olmasını sağlamakta, gaita kaçaklarını önlemektedir.

Bunun dışında makat kaşıntısında muayene sonucu çeşitli ilaç tedavileri verilir. İnatçı vakalarda anal tatuajyada intradermal metilen mavisi injeksiyonları kullanılabilir. Bu perianal bölgedeki sinir uçlarını tahrip ederek etki eder.

Sonuç olarak pruritis aninin nedenine yönelik tedavi önceliklidir. Hastanın 3 aydan uzun süren herhangi bir patoloji tespit edilmeyen durumlarda lokal kortizon tedavisi veya metilen marisi enjeksiyonu uygulanır.

 

İstanbul Mediport Nişantaşı (Şişli)

Adres: Halaskargazi Mahallesi, Rumeli Caddesi No:71/7 Şişli/İstanbul
Tel1: 0553 665 64 02
Tel2: 0232 421 11 11

İstanbul Bakırköy Medicine Arts

Adres Yeşilyurt Mah. Sipahioğlu Cad. 25/1 BAKIRKÖY – İSTANBUL
Tel: 0212 574 25 25
GSM & WhatsApp:0533 031 22 99

Sormak İstediğiniz Sorunuz Varmıydı ?

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.